Birleşmiş Milletler (BM) nedir? (kuruluşu, amacı, yapısı)


1945 yılında kurulmuş olan birliğin şu an için 192 üyesi vardır.

Birleşmiş milletlerin amaçları

  • Dünya barışını ve güvenliğini sağlamak.
  • Uluslararası ekonomik, toplumsal, kültürel, çevresel ve insani sorunları çözümünde işbirliği yapmak.
  • Silahlanmanın denetimi ve silahsızlanması sağlamak.
  • Devletlerarası işbirliğini gerçekleştirmek.
  • İnsan haklarını korumak ve bu konuda milletlerarası ayırım gözetmemektir.

Türkiye 2009 yılı itibariyle BM Güvenlik Konseyine 2 yıllığına geçici üye olarak seçilmiştir. Bu Türkiye’nin son yıllarda kaydettiği önemli bir diplomatik başarı olarak değerlendirilebilir.

Birleşmiş Milletler örgütsel yapı açısından idari bölümlere ayrılmıştır. Bu organlar şu şekilde sıralanmıştır.

1-Genel Kurul: Tüm üye devletlerden oluşan bu kurulda her üyenin en çok beş temsilcisi bulunabilir. Genellikle devlet ya da hükümet başkanlarının katılımı şeklinde gerçekleşen toplantıların olağan nitelikte olanları her yılın Eylül ve Aralık aylarında yapılmaktadır.

Genel kurulun başlıca görevleri şunlardır:

  • Silahsızlandırma ve silah denetimi konusunda önerilerde bulunmak.
  • Barış ve güvenliği etkileyecek görüşmeler yapmak ve önerilerde bulunmak.
  • Ülkeler arasındaki sorunların barışçı çözüm yollarıyla bitirilmesi için önerilerde bulunmak.

2- Güvenlik Konseyi: On beş üyeden oluşan bu konseyin beş daimi üyesi vardır. Bu daimi üyeler ABD, Çin, İngiltere, Fransa ve Rusya’dır.

Daimi üyelerin veto hakkı vardır ve diğer on üye ise iki yıl için Genel Kurulca seçilmektedir.

Konseyin başlıca görevleri:

  • BM’nin amaç ve ilkelerine uygun biçimde barış ve güvenliği korumak,
  • Silahlanmayı denetleyecek planlar hazırlamak,
  • Saldırganlara karşı askeri birlikler kurarak önlemler almak,
  • Uluslararası bir anlaşmazlığa yol açabilecek çekişmeli durumu soruşturmak, çekişmeli konularda anlaşma koşulları önermektir.

3-Ekonomik ve Sosyal Konsey: Genel Kurulca seçilen 55 üyeden oluşur. Başlıca görevleri ise;

Ekonomik ve Sosyal Konseyin görevleri:

  • BM’nin ekonomik ve sosyal çalışmalarını yürütmek,
  • Uluslararası ekonomik, sosyal ve kültürel konularda öncelikler belirlemek ve çalışmaları planlayarak üye devletlere tavsiyelerde bulunmaktır.

4Uluslarası adalet divanı: BM’nin yargı organın olarak kabul edilen bu organ on beş yargıçtan oluşur. Bir ülkeden iki yargıcın olmayacağı bu kurulun hakim üyelerinin görev süresi dokuz yıldır.

Uluslarası adalet divanı görevleri:

  • Üye devletler arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli olan Divan, Lahey’de bulunmaktadır. Bu kurul ülkeler arasında çıkan Kamu Hukukuna bağlı davalar, uyuşmazlıklar ile savaş ve insanlık suç işleyenlerin yargılar.
  • Avrupa izin hakları mahkemesinde olduğu gibi kişisel davalara ve başvurulara bakmaz.
  • Türkiye 1982 Anayasası ile Lahey’in yargılama yetkisini kabul etmiştir.

5Sekreterlik: Bu bölümün başında Güvenlik Konseyi’nin önerdiği ve Genel Kurul’un seçtiği bir genel sekreter bulunur. Görev süresi beş yıl olan sekreter teşkilatın diğer organlarının çalışmaları için gerekli ortam ve koşulları sağlar. Program ve politikaları uygular. Uluslararası barışı ve güvenliği bozan olaylara ilişkin raporlar hazırlayarak Güvenlik Konseyi’ne sunar.

Birleşmiş Milletler’in merkez New York’tadır. Kabul ettiği resmi diller ise İngilizce, Fransızca, Rusça, Çince, Arapça ve İspanyolca’dır. BM’nin 2007 yılı itibariyle Genel Sekreteri Güney Koreli Ban-Ki Moon’dur.

Birleşmiş Milletlerin yukarıda ifade edilen amaçlarının gerçekleştirebilmesinde örgüte bağlı olarak çalışan kuruluşlar ile aralarında uzmanlaşmış kuruluşlar görev yapar.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir