Devlet nedir? devlet ne demek?


Sınırları belirlenmiş bir toprak parçası (ülke) üzerinde yaşayan insanları, belli bir siyasal ve hukuksal otorite altında toplayan kuruluşlar bütününe devlet denir. Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi devleti oluşturan üç temel unsur; ülke, halk ve otorite yani egemenlik gücüdür. Bu unsurlardan birinin yokluğu halinde devletten bahsedilemez. Nitekim belli bir toprak parçası üzerine yerleşmemiş toplumlarda devlet olgusu ortaya çıkmamıştır.

Devlet, bir toplumdaki otorite ve düzeni sağlayan örgütlenmiş en büyük kurum olup bireyleri kendisine hukuki açıdan bağlamıştır. Toplumda düzeni sağlayabilmek için kural koymak, uygulamak ve gerekirse uymayanlara cebir uygulamak yetkisine sahiptir. Başka bir ifadeyle yasama, yürütme ve yargı fonksiyonları bulunmaktadır.

Din, ekonomik, iç yapı, otorite ve hukuk açısından değişik modelleriyle karşılaşılmaktadır.

Din ile devlet ilişkilerine göre devlet

Teokratik Devlet: Kaynağını dini kurallardan alan ve devlet yönetimini bu kurallar çerçevesinde gerçekleştiren devlet anlayışıdır.

Laik Devlet: Devlet işlerinin dini kurallara dayanmadığı din ile devlet işlerinin tutulduğu devlet anlayışıdır.

Ekonomi ile devlet ilişkilerine göre devlet

Liberal Devlet: Devletin iç ve dış güvenlik görevlerini üstlenerek diğer alanları bireylerin serbest faaliyetlerine bıraktığı, serbest rekabetin ve özel mülkiyetin esas tutulduğu devlet anlayışıdır.

Sosyalist Devlet: Ekonomik faaliyetlerin toplumun ihtiyaçlarına göre devlet tarafından programlanıp uygulandığı, özel mülkiyet yerine devlet mülkiyetinin esas alındığı devlet modelidir. Üretim araçlarının devlete ait olduğu modeldir.

Sosyal Devlet: Devletin görevlerinin sadece iç ve dış güvenik olarak görülmediği, sosyal barış ve adaleti sağlamak amacıyla devletin toplumsal ve ekonomik yaşama müdahele etmesini gerekli gören devlet anlayışıdır. Yani liberal devlet ile sosyalist devlet arasında bir devlet modeli olduğu söylenebilir.

Kapitalist Devlet: Üretim araçlarının halka ait olduğu, özel mülkiyete sınırlama getirilmeyen devlet modelidir.

Bir devlet, yapısı itibariyle birden fazla özelliği taşıyabilir. Türkiye Cumhuriyeti hem üniter, hem liberal, kapitalist hem de demokratik, laik, sosyal bir hukuk devletidir.

İç yapı ile devlet ilişkilerine göre devlet

Tek yapılı devletler

Üniter Devlet: Ülke sınırları parçalanamaz bir bütün olarak benimsenmediği tek hukuk, tek bayrağın geçerli olduğu devlettir. Ülke içinde hukuk birliği vardır. Yani yasama, yürütme ve yargılama birliği olan devlettir.

Birleşik (Karma) Yapılı Devletler: Egemenliğin tek olmadığı, devlet örgütünün tek bir bütün oluşturmadığı, hukuk birliğinin olmadığı devlettir.

Devlet Birlikleri: İki ayrı devletin ayrılıklarını koruyarak birleşmeleri ile oluşur.

Devlet Toplulukları: İkiden fazla devletin bir araya gelmesiyle kurulan mürekkep devletlerdir.

  • Konfedarasyon: İkiden fazla devletin bağımsızlıklarını koruyarak, birtakım ortak menfaatleri çerçevesinde bir antlaşmayla birleşmeleri neticesinde oluşur. Üyeleri diledikleri zaman topluluktan çıkabilirler.
  • Federasyon: İkiden fazla devletin sınırsız ortak çıkarlarını gerçekleştirmek üzere ortak bir anayasa çerçevesinde birleşmeslerinden meyadana gelir. Bu devletler aynı merkezi iktidara tabi olurlar. Birleşme (ABD) ve ayrılma yoluyla (Belçika) oluştururlar.
Otorite ile devlet ilişkilerine göre devlet

Otokratik Devlet: Yasama, yürütme ve yargı fonksiyonlarının bir kişi (Monarşi) elinde ya da bu erklerin bir zümrenin (Oligarşi) elinde toplandığı devlet modelidir.

Demokratik Devlet: Yasama, yürütme ve yargı erklerinin bir kişi veya zümre elinde toplanmayıp halka ait erkler olarka kabul edildiği devlet modelidir.

Hukuk ile devlet ilişkilerine göre devlet

Polis Devleti: Devletin kendisini hukuk kurallarıyla bağlamadığı başka bir ifadeyle devletin hukuk tanımadığı devlet modelidir.

Hukuk Devleti: Devletin hukukla bağlı olduğu, devletin işlem ve eylemlerinin yargı denetimine tabi olduğu devlet modelidir.

 


Like it? Share with your friends!

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir