Evliya Çelebi kimdir?


Evliye Çelebi, 17. yüzyılda seyahatlerinde tuttuğu günlükleri ile tanınan ünlü Osmanlı gezginlerindendir. Elli yılı aşkın süreyle Osmanlı topraklarını gezmiş ve görüklerini Seyahatname adlı eserinde toplamıştır.

Çelebi ailesi aslen Kütahyalı olup, fetihten sonra İstanbul’a yerleşmiş, zaman zaman Kütahya’da da kalmışlardır. İstanbul’un Fethi sırasın Evliya Çelebi’nin dedesi Kara Ahmet Bey’in dedesi, Fatih Sultan Mehmed’in akıncılarından olup fetih ganimeti ile Unkapanı’nda yüz dükkan, bir cami ile beraber bir ev yaptırmıştır.

Evliya Çelebi 25 Mart 1611’de İstanbul’da doğmuştur. Asıl adı Derviş Mehmed Zilli’dir. Evliya Çelebi, çok iyi bir öğrenim gördü. Önce mahalle mektebine gitti. Daha sonra Leyhülislam Hamit Efendi Medresesi’ne girdi.burada yedi yıl okuduktan sonra saraya özgü bir okul olan Enderun’a devam etti. Enderun’da dil bilgisi, gramer, kafiye, hüsn-ü hat dersleri gördüğü gibi Enderun musiki öğrendi. Zamanına göre iyi derecede tahsil gören Evliya Çelebi, nazımla meşgul olmuş ve musikiyle uğraşmıştır.

Girgin olup nerede kelam edeceğini bilen, hoş sohbet, aynı zamanda cesur bir seyyahtır. Birçok harbe katılmış, hatırı sayılır tehlikeler atlatmıştır. İlk gezisini, İstanbul ve çevresine yaptı. Daha sonra İstanbul dışına çıktı. 1640 başlarında babasından habersizce Bursa’ya gitmek üzere İstanbul’dan çıktı. Bu seyahatten 35 gün sonra geri döndü.

Evliya Çelebi ikinci seyahatini Temmuz 1640’ta İzmir’e yaptı. 1651’den sonra Rumeli’ye dolaşmaya başlayan bir dönem de Sofya’da bulunan Evliye Çelebi, 1667 – 1670 yılları arasında Avusturya, Arnavutluk, Teselya, Kandiye, Gümülcine ve Selanilk yörelerini gezdi. 50 yıl boyunca Hicaz, Mısır, Sudan, Habelistan, Dağıstan gibi ülkeleri gezmiştir.

Bu suretle 1630’dan 1681’e kadar sürecek olan elli yılı aşkın bir seyahat hayatı yaşadı. Hiç evlenmedi ve çocuğu olmadığı söylenir. Gezdiği yerler arasında o zamanki Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisinde yer alan hemen hemen bütün yerler vardır.

50 yıl boyunca hayatını geziye adayarak, gezip gördüklerini yazdığı kitabı “Seyahatname” tüm dünya tarafından tanınan bir eserdir.

Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nin ciltlerinin konuları:

I. Cilt: İstanbul ve civarı

II. Cilt: Nisan 1640’ta yaptığı Buca, Batum, Trabzon, Kafkasya, Girit seferi, 1645’te Erzurum, Azerbaycan ve Gürcistan

III. Cilt: Şam – Suriye, Filistin – Urmiye, Sivas, El-Cezire, Ermenistan, Rumeli (Bulgaristan ve Dobruca)

IV. Cilt: Van, Tebriz, Bağdat, Basra seyahati

V. Cilt: Van, Basra seyahatinin sonu, Oçakov seyahati, Rakoçzi’ye karşı sefer, Rusya seferi, Anadolu asilerine karşı hareket, Çanakkale yolu ile Bursa’ya avdet, Boğdan’a gidiş, Transilvanya seyahati, Bosna’ya gidiş, Dalmaçya seferi, Sofya’ya avdet

VI. Cilt: Transilvanya seferi, Arnavutluk’a gidiş, İstanbul’a avdet. Macar seferi, Uyvar’ın muhasarası, müellifin 40.000 Tatarla, Avusturya, Almanya, Flemenk’e ve Baltık Denizi’ne kadar gitmesi. Uyvar’ın zaptı, Belgrad’a avdet. Hersek’e gönderilmesi, Raguza seyahati, Karadağ seferi, Kanija seferi ve Kanizsa-Hırvat memleketi

VII. Cilt: Avusturya, Kırım, Dağıstan, Deşt-i Kıpçak, Esterhan

VIII. Cilt: Kırım, Girit, Selanik, Rumeli

IX. Cilt: Garbi Anadolu, Suriye, Mekke ve Medine seyahati

X. Cilt: Mısır

 


Like it? Share with your friends!

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir