II. Dünya savaşı nedenleri ve sonuçları


II. Dünya savaşı (1939-1945)

I. Dünya savaşı sonrasında dünya barışını korumak için Milletler Cemiyeti kurulmuştur. Fakat bu cemiyet barışı korumada başarılı olamamıştır. Türkiye Cumhuriyeti Balkan Atlantı ve Sadabad Paktı gibi ittifaklar kurarak savaşa engel olmaya çalışmıştır.

I. Dünya savaşı sonrasında dünya barışını korumak için yapılan antlaşmalar:

Küçük Antant Antlaşması (1921): Çekoslovakya-Romanya ve Yugoslavya arasında imzalandı.

Locarno Antlaşması (1925): Almanya, Fransa, İngiltere, Belçika, Polonya ve Çekoslovakya arasında imzalandı.

Kellog Paktı (1928): Fransa, ABD, İngiltere, Almanya, İtalya, Japonya, Polonya, Çekoslovakya ve Belçika arasında imzalandı.

II. Dünya savaşının nedenleri

  • I. Dünya savaşının sonuçlarından memnun olmayan devletlerin tutumları ve aşırı yayılmacı hareketleri (Almanya’nın Varsay antlaşması ile ağır şartları kabul etmek zorunda kalması, İtalya’nın galip devletlerden olmasına rağmen isteklerini tam olarak gerçekleştirememesi).
  • I. Dünya Savaşı sonucu imzalanan antlaşmalarla sınırlar çizilirken milliyetçilik prensibine dikkat edilmemesi.
  • Almanya ve İtalya’da aşırı milliyetçi akımların iktidara gelmesi.
  • İtalya’nın Habeşistan’a saldırması ve Akdeniz güvenliğini tehdit etmesi.
  • İtalya’nın Arnavutluk’a saldırması ve Balkanlardaki siyasi dengeyi bozması.
  • Almanya’nın Versay hükümlerine ters olarak silahlanması ve Abusturya’ya saldırması.
  • Almanya’nın Çekeslovakya ve Polonya’ya saldırması.
  • Uzakdoğu’da Japonya’nın sömürgeci politikalar takip etmesi.
  • Çıkarları aynı doğrultuda olduğu için İtalya, Almanya ve Japonya’nın birlikte hareket ederek Berlin, Roma, Tokyo mihverini kurmaları.
  • Mihver devletlerine karşı; İngiltere, Fransa, SSCB ve ABD’nin müttefik devletleri oluşturmaları.
Savaşın gelişmesi
  • Almanya, Polonya topraklarına saldırdı.
  • Birlikte hareket etmelerine rağmen Almanya, SSCB topraklarına saldırdı. Böylece SSCB, ingiltere ve Fransa’nın yanında yer aldı.
  • İngiltere ve Fransa, Almanya’nın yayılmasını önlemek için harekete geçerek Almanya’ya karşı savaş açtılar.
  • Japonya’nın ABD’nin Pasifik’teki Pearl Harbour deniz üssüne saldırması üzerine ABD, İngiltere, Fransa ve Rusya’nın yanında savaşa girdi.
  • Bu büyük devletlerin yanında birçok irili ufaklı Avrupa ülkesi de savaşa katıldı.
  • ABD, İngiltere ve Fransa’nın batıdan Almanya’yı durdurup karşı saldırıya geçmesi, aynı başarıyı Almanya karşısında SSCB’nin doğuda gerçekleştirmesi savaşın Müttefik devletlerin lehine dönüşmesine neden oldu. Almanya’nın teslim olmasıyla II. Dünya savaşı Avrupa’da sona erdi.
  • ABD’nin Japonya’ya atom bombası atması ve Japonya’nın da teslim olması ile savaş Uzakdoğu’da sona erdi.
MİHVER DEVLETLER MÜTTEFİK DEVLETLER
Almanya – İtalya

Japonya

İngiltere – Fransa

Sovyet – Rusya

II. Dünya savaşında Türkiye’nin tutumu
  • Türkiye  Cumhuriyeti savaş boyunca tarafsız kalarak barış yanlısı politikalar izlemeye çalışmıştır.
  • ABD ve İngiltere arasında yapılan Casablanka Konferansında, Almanya’ya karşı Balkanlarda yeni bir cephenin açılması ve Türkiye’nin savaşa katılması kararı alınmıştır.
  • ABD ve İngiltere arasında yapılan Washington Konferansında, Türk hava alanlarının kullanılarak Romanya petrollerinin bombalanması kararı alınmıştır.
  • 30 Ocak 1943’te İngiliz Başbakan W. Churchill Adana Görüşmelerinde İsmet Paşa’ya Türkiye’nin savaşa girmesi için baskı yapmışsa da sonuç alamamıştır.
  • ABD, İngiltere ve Çin arasında yapılan Kahire Konferansında İsmet Paşa’da katılmış, fakat Türkiye’nin savaşa girmesiyle ilgili bir sonuca varılamamıştır.
  • ABD, İngiltere ve SSCB’nin katılımıyla toplanan Yalta Konferansında Birleşmiş Milletlerin kurulması ve 1 Mart 1945 tarihinden önce Almaya’ya savaş açan ülkelerin bu konferansa kurucu üye olarak katılabilmesi esası benimsendi. Bu nedenle Türkiye 23 Şubat 1945’te Almanya’ya savaş ilan etmiştir.
II. Dünya savaşı’nın Türkiye’ye ekonomik etkileri
  • Türkiye’de savaş boyunca seferberlik uygulaması devam etmiş, yetişkin nüfusun askere alınması üretim hacminde düşüşe neden olmuştur.
  • Bu dönemde Türkiye’nin ekonomi politikasını 18 Ocak 1940 yılında çıkarılan ve hükümete ekonomik müdahelede sınırsız yetki veren Milli Korunma Kanunu belirlenmiştir.
  • Milli korunma kanununun bir gereği olarak 1942 yılında ekmek karne ile dağıtılmaya başlamıştır.
  • Bu dönemde biriken olağanüstü servetleri vergileyerek seferberlik finansmanına katkıda bulunmak için varlık vergisi kanunu çıkarılmıştır. Bu kanun öncelikle gayrimüslümlere uygulanmıştır.

II. Dünya savaşının sonuçları

  • 50 milyonun üzerinde insan hayatını kaybetti.
  • İlk kez nükleer silah (atom bombası) kullanıldı.
  • Aşırı milliyetçi akımlar başarıya ulaşamadı (Faşizm, Nazizim) gibi.
  • Filistin topraklarında İsrail Devleti kuruldu.
  • Manda yönetimi altındaki topraklardan bazıları bağımsız oldu (Hindistan, Mısır ve Cezayir).
  • Almanya ikiye ayrıldı.
  • Türkiye Cumhuriyeti 1946’da çok partili hayata geçti.
  • ABD ve SSCB iki süper güç olarak ortaya çıktı.
  • Komünizm güçlendi ve yayıldı.
  • ABD’nin SSCB’nin başını çektiği Batı ve Doğu Blokları arasında soğuk savaş dönemi başladı.

Like it? Share with your friends!

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir