TBMM’nin bilgi edinme ve denetim yolları nelerdir?


Soru

Tanımı: Başbakan ve bakanlardan sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılmak üzere bilgi istenilmesidir.

Özelliği: Bir veya birden çok bir milletvekili tarafından imzalanarak yazılı bir şekilde meclis başkanlığına sunulur. Buna soru önergesi denir.

Sonucu: Etkinlii çok düşüktür sadece hükümet veya bir bakan uyarılmış olur.

Genel görüşme

Tanımı: Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren önemli konuların TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmesidir.

Açılması: Hükümet, siyasi grupları veya en az yirmi milletvekili isteyebilir.

Sonucu: Soru önergesinden daha etkili bir denetim aracı olsa bile Genel görüşme sonucunda hükümete siyasal sorumluluk doğurmadığı gibi bir oylamada yapılmaz.

Meclis araştırması

Tanımı: Belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla meclis tarafından komisyon kurularak inceleme yapılmasıdır.

Açılması: Genel görüşme açabilenler aynı zamanda meclis araştırmasını da isteyebilirler.

Sonucu: Meclis araştırmasının sonucunda hükümet düşmez ancak araştırma sonunda hükümetin kusurlu yanları ortaya çıkarsa gensoru önergesi verilebilir.

Uyarı: Devlet sırları ve ticari sırlar araştırma kapsamı dışındadır.

Meclis soruşturması

Tanımı: Başbakan ve Bakanların görevleri ile ilgili cezai sorumluluklarını araştıran bir denetim aracıdır.

Açılması: TBMM üye tamsayısının en az onda birinin vereceği önerge ile soruşturma açılması istenebilir. Yüce Divana sevk kararı ancak üye tam sayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla karar verilebilir.

Sonucu: Başbakan Yüce Divana sevk edilmişse hükümet istifa etmiş, Bakan sevk edilmiş ise Bakan, bakanlıktan düşmüş sayılır.

Uyarı: Siyasi parti grupları meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapamaz ve karar alamazlar.

Gensoru

Tanımı: Başbakanın ve bakanların siyasal sorumluluklarını araştıran en etkin denetim yoludur.

Açılması: Bir siyasi parti grubu adına veya en az yirmi milletvekilinin imzasıyla verilir.

Sonucu: Gensoru sonunda Yüce Divana gidilmez. Bakanlar Kurulu veya bir bakanın düşürülmesi ihtimali vardır. Bu durum için TBMM’nin üye tam sayısının salt çoğunluğunun güvensizlik oyu gerektirmektedir.

Uyarı: Güvensizlik önergesi başvurudan tam 1 gün geçtikten sonra yapılır. Oylamada sadece güvensizlik oyları sayılır.


Like it? Share with your friends!

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir